Köroğlu (16.yy) - Tarihi Havadis

Köroğlu (16.yy)

  • 16.yüzyıl saz şairi, destan kahramanı.
  • Köroğlu’nun kim olduğu devam eden bir tartışma konusudur: Osman Paşa'nın İran seferine katılmış bir yeniçeri, celali eşkıyası, dağbaşı şairi, Köroğlu hikayesinin asıl kahramanı... 
  • Kaynaklara göre, saydıklarımızın tek bir kişi olma olasılığı var.
  • Öte yandan hakkında destan söylenmiş Köroğlu'ndan farklı olarak bu adı kendisine mahlas olarak seçmiş bir âşık Köroğlu olması da mümkün. Hatta kimi araştırmacılara göre aynı ismi taşıyan bu iki kişinin hayat hikayeleri birbirine karışmış da olabilir.
Kaynaklarda "Köroğlu"
  • Köroğlu hakkında ilk bilgiler Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde geçmektedir. 
  • Evliya Çelebi, Köroğlu'nun Anadolu'nun kuzeyinde eşkıyalık etmiş, şöhretli bir haydut olduğunu, Çerkeş'ten Tosya'ya doğru giderken yolunu kesen eşkıyalara söylediği şu sözlerle ifade eder: "Ey gaziler! Altında atı kalmış, yorgun, argın, durgun adama saldırmak, gebe kadına el kaldırmak gibidir. Nuru iman ehlinde yâd olmaz. Bu sizin yaptığınızı bu dağlarda Köroğlu yapmamıştır!" (c.5, s.18)
  • Eldeki bilgilerden hareketle bu gür sesli dağbaşı şairi - eşkıyası, Özdemiroğlu Osman Paşa'nın (öl.1585) İran seferine de katılmıştır. Doğu illerinde şöhretinin yaygın olmasının nedeni belki de bu seferdir. Yöre halkı için Köroğlu, dağbaşlarında zengin kervanların yolunu keserek aldıklarını, yoksullara dağıtan bir halk kahramanıdır.
  • Başbakanlık Arşivlerindeki belgelere göre de asıl adı Ruşen veya Ruşen Ali'dir. Köroğlu diye şöhret kazanmış olan bu kişi 16.asrın sonlarında Bolu'da yaşayan ve devleti uzun süre uğraştıran namlı bir eşkıyadır.
  • Tüm bunlara rağmen Köroğlu, halkın gözünde haksızlığa, eşitsizliğe, zulme başkaldıran, mazlumun yanında olan, bir halk kahramanıdır.
  • Saz şairi Köroğlu hakkında bugüne kadar hiçbir bilgi elde edilememiş olması hikâye kahramanı Köroğlu ile âşık Köroğlu’nun aynı kişi olduğunu kabul etmeyi gerektiriyor, en azından şimdilik.
Bilinmesi Gerekenler
  • 16.yüzyıl saz şairidir.
  • Âşıkların piri olarak kabul edilmektedir.
  • Yiğitliğin ve kavganın şairidir.
  • Daha çok koçaklama türündeki şiirleriyle ünlüdür.
  • Divan şiirinden ve tasavvuftan etkilenmemiştir.
  • Şiirlerinde yiğitliksavaşaşk ve doğa sevgisi temalarını işlemiştir.
  • Şiirlerini oldukça sade bir dille yazmıştır.
Köroğlu Destanı - Kısa Özet
Köroğlu Destanı; çok geniş bir coğrafyada, farklı şekillerde anlatılan İslami dönem Türk destanlarından biridir. Çoğu anlatımda Köroğlu'nun adı Ruşen ya da Ruşen Ali olarak geçmektedir. En çok bilinen hikayeye göre Ruşen'in babası Bolu Beyi'nin seyisidir. Bolu Bey'i, seyisinden eşi benzeri olmayan bir at ister. Köroğlu'nun babası, Bolu Beyi'ne efsanevî bir aygırla çiftleşen bir kısrağın tayını getirir. Bolu Beyi tayın dış görünüşüne aldanıp tayı kendine layık görmez. Seyisin seçtiği tayla kendisine hakaret ettiğini düşünerek seyisin gözlerine mil çektirir. Kör olan seyisi de aynı taya bindirerek ölüme terk eder. Bunun üzerine dağları kendisine mesken tutan seyis ve oğlu Ruşen (Köroğlu) bu tayı yetiştirip Bolu Beyi'nden intikam almak ister.
Benden selam olsun Bolu beyine
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından gürzün sesinden
Dağlar seda verip seslenmelidir 
Düşman geldi tabur tabur dizildi
Alnımıza kara yazı yazıldı
Tüfek icad oldu mertlik bozuldu
Eğri kılıç kında paslanmalıdır 
Köroğlu düşer mi yine şanından
Ayırır çoğunu er meydanından
Kır at köpüğünden düşman kanından
Çevrem dolup şalvar ıslanmalıdır
Şiirlerinden Örnekler
Koçaklama - Semai
Mert dayanır namert kaçar
Meydan gümbür gümbürlenir
Şahlar şahı divan açar
Divan gümbür gümbürlenir
 
Yiğit kendini öğende
Oklar menzili döğende
Şeşber kalkana değende
Kalkan gümbür gümbürlenir
 
Ok atılır kal'asından
Hak saklasın belasından
Köroğlu'nun nârasından
Her yan gümbür gümbürlenir
Koçaklama - Koşma 
Koşun at çatlasın kuvvet bacakta
Keyif günü değil köşe bucakta
Haydi savaş gerek kelle kucakta
Mevlanın aşkına çalın kılıncı
 
Yiğit gelsin harpte gönül eğlesin
Doru at kişnesin al at oynasın
Kazanlarda adam kanı kaynasın
Esir etmek yok ha basın kılıncı
 
Bu yol koç yiğitler burda kışlasın
Yılan dilli eğri hançer işlesin
Kafir düşman el'amana başlasın
Doldurun deryayı basın kılıncı
 
Köroğlu ahdetti meydan almaya
Kılınç gibi düşmanına salmaya
Peyman ettim yedi derya dolmaya
Doldurun deryayı basın kılıncı
Koçaklama - Koşma
Osman Paşa eydür devletlü Hünkar
İnşallah Sultanum Şirvan bizimdir
Sen himmet eyle inâyet Allahdan
Mürüvvet Ali'nün meydan bizimdir
 
Demirkapı'dan Şirvan'a geçildi
Anca savaş oldu kanlar saçıldı
Kırdık bir yezidi yollar açıldı
Giden ipek yüklü kervan bizimdür
İlgili Sayfalar
Yararlanılan kaynaklar için "Kaynakça" sayfamıza bakınız.


EmoticonEmoticon