AZERBAYCAN ATABEYLİĞİ’NİN KURULUŞU VE ATABEY İLDENİZ - Tarihi Havadis

AZERBAYCAN ATABEYLİĞİ’NİN KURULUŞU VE ATABEY İLDENİZ

AZERBAYCAN ATABEYLİĞİ’NİN KURULUŞU VE ATABEY İLDENİZ


1120 yılında Irak Selçukluları Devleti’nin kuruluşu ile başlayan süreçte Selçuklular Irak ve ötesindeki Arap dünyasından geri çekilmişlerdir. Büyük Selçukluların oluşturduğu dalga çekilmiş, onun geride bıraktığı tortular daha küçük Türk devletlerini ortaya çıkarmıştır. Bu devletleri kuranlar Selçuklu sultanlarına hizmet eden Türk komutanları idiler. Bunlar kendi adlarına Ortadoğu’nun çeşitli bölgelerinde yeni hanedanlar ve devletler kurdular. Kafkaslar, Anadolu, Irak, Suriye ve Filistin yeni dönemde sayısı bir düzineden fazla olan bu Türk devletleri ile kaplandı. Mevcut yeni durum Ortadoğu’daki Türk hâkimiyetinin ikinci döneminin başlaması idi. Selçuklularla birlikte büyük bir Türk imparatorluğu tarihten çekiliyor, onun yerine daha küçük ve bölgesel Türk devletlerinin hâkim oldukları yepyeni bir dönem başlıyordu. Bu dönem sonunda ise daha büyük bir dalga Osmanlı Devletini ortaya çıkaracaktı. İşte bu dönemde ortaya çıkan bölgesel Türk devletleri içinde Kafkaslar bölgesinin hâkimi güçlü Azerbaycan Atabeyliği özel bir öneme sahiptir. Bu devlet 75 yıl ayakta kalarak hem batı İran, hem de Azerbaycan’da güçlü bir otorite kurmayı başaracaktı. Sadece bununla da kalmayacak, bünyesinde açılan büyük yaralarla yok olmaya aday Irak Selçukluları Devleti’nin fazladan çeyrek asırdan daha uzun bir süre yaşamasını sağlayacak, Abbasî Halifeliği’nin Selçukluların vesayetinden kurtulup, yeniden Ortadoğu’nun hâkimiyetini ele geçirmeğe yönelik politikalarının etkisiz hale getirilmesinde büyük pay sahibi olacaktı. İşte bütün bunları başaran önemli bir Selçuklu komutanı vardı ki bu Atabey İldeniz idi.