Ermeni Meselesi Açısından Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin Önemi - Tarihi Havadis

Ermeni Meselesi Açısından Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin Önemi


Şurası bir gerçek ki; Türkiye’de Osmanlı Arşivleri, Ermeni meselesinin Türk dış politikasının gündemine girmesi ve “çözülmesi gereken tarihî sorun” olarak görülmesiyle birlikte önem kazanmıştır. Tabiatıyla bunda, 1970’lerin ilk yıllarından terör örgütü ASALA’nın Türk diplomatlarına yönelik suikastlarının gerekçesi olarak “1915 Ermeni soykırımı” iddiasını göstermesi etkin rol oynamıştır. Buna karşılık Türk Hükümeti ve özellikle, Türk Dışişleri Bakanlığı, meseleye ilk önce “terörizm ve yurtdışında görevli memurların korunması sorunu” şeklinde, mesleki bir refleksle yaklaşmıştır. Ancak, iddianın ısrarla savunulması ve artan oranda uluslararası platformlarda kabul görmesi üzerine bu kez klasik bir Cumhuriyet refleksiyle, daha doğrusu redd-i miras anlayışıyla, “Ermeni tehciriyle Türkiye Cumhuriyet Devleti’nin ilgisi yoktur. Türkiye Cumhuriyet Devleti 1923’te kurulmuş bir devlettir” şeklinde bir söylem tercih edilmiştir. Bu söylemin de sadra şifa olmadığını ve redd-i miras ile bu işten sıyırılamayacağını, suikastların devam etmesiyle anlayan Türk Hükümeti ile Dışişleri Bakanlığı meselenin araştırılması gerektiğini görmüştür1 .Bu bağlamda, “Gerçekten 1915’te ne olmuştur? Ermeni tehciri kararı hangi şartlarda alınmış ve nasıl uygulanmıştır?” gibi sorular sorulmaya başlanmıştır. İşte bu süreçte, Osmanlı Arşivi’nin öneminin farkına varılmış ve 1986’da Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yeniden yapılandırılmıştır2 . Bu makalenin iki amacı bulunmaktadır. Birinci amacı, Ermeni meselesi çerçevesinde Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ne (BOA) yönelik belge ayıklama/seçme, kapalılık iddiaları üzerinde durmak ve bu iddiaların gerçek olup olmadığını ortaya koymaktır. Böylece Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin hayatî önemi ve ayrıcalığı daha iyi anlaşılmış olacaktır. Makalenin ikinci amacı ise Ermeni meselesinin daha iyi anlaşılması bağlamında Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nden çıkan dokümanter yayınlar ile bu arşive dayalı yapılmış konuyla ilgili belli başlı çalışmaları değerlendirmektir.  


EmoticonEmoticon