HZ.PEYGAMBER'İN EĞİTİMİNDE ESTETİK - Tarihi Havadis

HZ.PEYGAMBER'İN EĞİTİMİNDE ESTETİK

HZ.PEYGAMBER'İN EĞİTİMİNDE ESTETİK



Estetik son dönemlerde bilim dalı olarak ortaya çıkmıĢ olsa da konuları itibariyle eskiye dayanmaktadır. Batı dünyasında estetikle ilgili görüĢlere baktığımız zaman Ġlk çağ filozofları evrenin kendiliğinden ortaya çıktığını arkhe‟nin iyi, güzel ve doğru olduğuna inanıp savunmuĢlardır. Onlara göre arkhe de estetik bir nitelik vardır. Pythangoas (MÖ. 570-495) güzel birbirine zıt olanların birbirine karıĢmasıyla orataya çıkan durumdan oluĢan uyumdur. Herakleitos (MÖ.540-480) ise kiĢilerin birbirine katılması, birbirleriyle birleĢip uyuĢması ve karĢıtlarından doğan harmoni olarak tarif etmiĢtir. Sokrates (MÖ. 469-399) güzel ve iyi kavramlarının birbirinden ayrılmaz olduğunu aynı Ģeyler olarak kabul etmiĢtir. Sokrates‟e göre her güzel Ģey aynı zamanda iyi ve yararlıdır. Düzen ve uyum olan her yerde güzellik ve iyilikler vardır. KarıĢıklık olan her yerde ise kötülük ve çirkinlik vardır. Ona göre güzellikte nesnenin iĢlevi önemlidir. Altından yapılan kalkandansa herhangi bir maddeden yapılan çöp atmak için çöp sepetini daha güzel bulmuĢtur. ġu durumda güzellikte nesnenin iĢlevi önemlidir. Bir nesnenin güzel olarak kabul edilebilmesi için iĢlevine uygun olarak kullanılması gerekmektedir (Akyüz, 2016: 26). DüĢünce tarihinde „‟güzel nedir?‟‟ sorusunu ilk defa ve soran ve bu konuda görüĢler sunan filozof Platon (Eflatun) „dur. Platon‟u pek çok tarihçi „‟ estetiğin babası‟‟ olarak nitelendirirler. Platon‟a göre güzel olan her Ģey güzelliklerini tek bir kaynaktan alırlar o kaynak ise güzellik ideasıdır. Güzellik ideası bütün güzelliklerin üstündedir ona ulaĢmak için dünya gerçeklerinin üzerine çıkılması gerekir buda insanın dünya güzelliklerinden baĢlayarak kademe kademe yüce güzelliğe yükselmesi ve salt güzelliğe eriĢmesi ile olur. Ve bunun sonucunda kiĢi hayatı yaĢamaya değer bulur. Platon‟a göre asıl güzellik ilahi güzelliktir olup ulaĢılması gereken güzellik olarak onu anlatmaya çalıĢmıĢtır. Aristoya göre ise; güzel ve iyi kavramları farklı Ģeylerdir. Ona göre iyi eylem içerisinde bulunan, güzel ise eylem içerisinde olmayan Ģeylerde bulunur. Aristo güzellik fikrini fizik üzerinde temellendiriyor (Yakıt, 1998: 63). Helenistik döneme baktığımızda ise estetik ve güzellik kavramlarını; Plotinos (MS.204- 270) nesneyi güzel kılan maddeye giren ve ona kendi Ģeklini vermesidir. Bir diğer anlamı ise formdur. Form nesneyi güzel kılan ilkedir. Plotinos güzelliği ikiye ayırmıĢtır. Bunlar duyulur dünyanın güzelliği ve duyuüstü dünyanın güzelliğidir. Ona göre duyulur dünyanın güzellikleri renk, biçim ve ses güzelliği olarak kendilerini gösterirler. Duyuüstü dünyanın güzellikleri ruhanidir yani manevi güzelliklerdir. Kaynağı ise Tanrı‟dır. Bir anlamda ise Tanrının birliğini ve yüceliğini savunmaktadır. Plotinos‟a göre gerçek güzelliğin basamakları vardır bu basamaklar beden güzelliğinden baĢlayıp ruh güzelliğine ardından akıl güzelliğine ve son olarak Tanrı güzelliği katına kadar yükselebilmektedir. Her basamağın kendine göre güzellikleri vardır. Her kat bir önceki kattan arınma Ģeklindedir (