KAVALALI MEHMET ALİ PAŞA’NIN ANADOLU HAREKÂTI VE KONYA MUHAREBESİ* - Tarihi Havadis

KAVALALI MEHMET ALİ PAŞA’NIN ANADOLU HAREKÂTI VE KONYA MUHAREBESİ*

KAVALALI MEHMET ALİ PAŞA’NIN ANADOLU HAREKÂTI VE KONYA MUHAREBESİ*

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/151647


Osmanlı Devleti’nin Mısır’ı 1517 yılında topraklarına katması, Doğu Akdeniz’de büyük bir güç olmasını sağlamıştır. Ancak bu gücün, özellikle XVIII. yüzyıldan itibaren zayıflamaya başlaması, Mısır’da yönetim zafiyetine neden olmuştur. XVIII. yüzyılın sonundan itibaren Memluk beyleri ve Mısır valileri arasında, merkezî otoriteyi dikkate almaksızın kendi başlarına hareket etme ve birbirlerine karşı üstünlük kurma yarışı başlamıştır. Memluk beyleri, Osmanlı Devleti’nden bağımsız bir Mısır’a sahip olmak değil, bilakis Osmanlının Mısır’daki valisi olmak için çabalamışlardır. Bazılarının kısa bir sürede olsa Mısır’da bu şekilde hâkimiyet tesis etmesi, Mısır’daki yönetimlerinin yarı bağımsız bir görüntü arz etmesine neden olmuştur. Osmanlı Devleti’nin aciz ve zayıf durumundan faydalanan Fransa’nın 1798’de Mısır’ı işgal etmesiyle Mısır’daki hâkimiyet çatışması had safhaya ulaştı. Mısır’ı Fransızlardan kurtarmak için toplanan orduya katılan Kavalalı Mehmet Ali savaştan sonra Memluk beyleri ile giriştiği güç savaşını kazanarak Mısır idaresini eline geçirdi1 . Osmanlı Devleti de Kavalalı Mehmet Ali’ye paşa unvanı verip, Mısır’a vali tayin etti2 . Mehmet Ali, paşa unvanı ile vali olduktan sonra, Mısır’daki kargaşalıkları ortadan kaldırmak için, ilk olarak Kölemen beyleri ile mücadeleye girişmiş ve 1 Mart 1811 tarihinde Mısır’daki bütün Kölemen beylerini ortadan kaldırarak Mısır’a tamamen hâkim olmuştur3 . Daha sonra Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Fransız uzmanlar getirtip4 , Mısır’da modern bir ordu ve donanmayı kurmuş,5 böylece bölgede yeni bir güç olmayı başarmıştır.Osmanlı Devleti, Mora İsyanı’nı (1821) bastırmakta aciz kalınca, ayaklanmayı bastırması karşılığında Mehmet Ali Paşa’ya Mora Valiliğini teklif ederek yardım talebinde bulunmuştur6 . Nitekim Mısır ordusu kısa bir süre içinde Mora’daki isyanı bastırmaya muvaffak olmuştur. Mora İsyanı’nın kısa süre içinde uluslararası bir mesele haline gelmesinden dolayı, Osmanlı ve Mısır donanmaları Avrupa Devletleri tarafından Navarin’de ortadan kaldırılmıştır. Navarin faciasından sonra Avrupa Devletleri ile çatışmak istemeyen Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti’nden izin almadan ve İngiliz donanmasının yardımıyla Mora’daki askerlerini geri çekmiştir. Bundan dolayı da kendisine Mora valiliği yerine Girit valiliği verilmiş fakat Mehmet Ali Paşa, Suriye valiliğini istemiştir7 . Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın Mora’da sergilemiş olduğu tavır, İstanbul’da kendisi aleyhindeki yönetici zümrenin karşıtlığını pekiştirdi8 . Olaylardan hareketle Padişah II. Mahmud’un da Kavalalı Mehmet Ali Paşa’ya tavır takınması suretiyle Mısır ve İstanbul arasında ilişkiler giderek gerginleşti ve olayların seyri Osmanlı Devleti’ni 10 yıl uğraştıracak Mısır Sorununun ortaya çıkmasına neden oldu. Doğu Sorununun başlangıcı olarak düşünülmesi gereken ve bu süreçte Avrupa devletlerini Mısır Sorununa müdahil yapan olay Konya Muharebesidir. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devleti’ni uzun yıllar meşgul etmiş olan, Mısır Sorununun başlangıcı kabul edilen Konya Muharebesinin ne zaman, nerede ve nasıl oldu sorularına cevap aramaktır. Osmanlı Devleti, diplomasi yoluyla çözüm bulamadığı Kavalalı sorununu güç kullanarak neticelendirmeye karar verdi. Ağa Hüseyin Paşa, Serdar-ı Ekremlik görevinin yanı sıra Mısır, Girit ve Habeş Eyaletlerine vali tayin edilerek bir ordu ile Halep’e gönderildi.  


EmoticonEmoticon