Keşifler ve Coğrafya - Tarihi Havadis

Keşifler ve Coğrafya

Tam adı Keşifler ve Coğrafya: 15. ve 16. Yüzyıl Keşifleri olan kitabın yazarı, coğrafya eğitimi ve coğrafya tarihi alanlarındaki çalışmalarıyla tanınan akademisyen Nazan Karakaş Özür’dür. Lisansını Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde, yüksek lisansını Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde, doktorasını ise Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünde tamamlamış olan yazar, 2013 yılından bu yana Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümünde görev yapmaktadır.Boyutları 13,5 x 21 cm. olan kitap, karton kapaklı ve ciltsizdir. İnternet üzerinden kitap satışı yapan işletmelerde liste fiyatı 28,00 TL olarak görünmekle beraber indirimler ile daha düşük bir fiyata satın alınabilmektedir. Kitabın içeriği ve hacmi göz önünde bulundurulduğunda fiyatının uygun olduğu söylenebilir. Kitabın, birincisi Ekim 2015’te, ikincisi Kasım 2016’da ve üçüncüsü Eylül 2017’de olmak üzere üç baskısı yapılmış olup, bu makalenin yazımında üçüncü ve en güncel baskıdan yararlanılmıştır. Kitap, yazarın kısa bir özgeçmişi ile başlar. Hemen ardından gelen içindekiler sayfasını yine kısa bir önsöz ve giriş kısmı takip eder. Kitap içerik olarak üç ana bölümden oluşur. Yazar, bu bölümlemeyi yapmasının iki nedeni olduğunu giriş kısmında belirtir ve bu nedenlerin birincisini “konuların kavramsal çerçevesi ve ilişkilerin belirlenmesi için coğrafya ve keşif bağlamında bir ön tartışmaya ihtiyaç duyulması”, ikincisini ise “keşiflerin gerçekleştiği dönemin bütünlüğünün bozulmadan ayrı bir bölüm halinde ortaya konulması gerekliliği” olarak açıklar. Kitabın sonunda on sayfalık bir kaynakça ve beş sayfalık bir dizin bulunur. Birinci bölüm, Coğrafya ve Keşif ana başlığını taşımaktadır. Bölümün alt başlıkları, İnsan ve Keşif Düşüncesi ile Keşifler ve Coğrafya Bilimi olmak üzere iki tanedir. İnsan ve Keşif Düşüncesi başlığı altında ilk keşifleri başlatan nedenler incelenir. İnsanın merak dürtüsü, mekanı kullanma ihtiyacı, ufka doğru yürüme çabası, dünyayı algılayış biçimi gibi konulara değinilir ve bunlar keşif düşüncesinde etkili olan önemli faktörler olarak gösterilir. Keşif düşüncesinin gelişmesinde bireysel motivasyonlar kadar ulaşım şartlarının uygunluğu ve keşif için gerekli donanımın sağlanması gibi faktörlerin de etkili olduğu belirtilir. Devletlerin, çevredeki uluslar ile ticari bağlantılar kurmak, kara ve denizler hakkında bilgi toplamak, ekonomik çıkarlar elde etmek, sefer planlamalarını düzenlemek, kutsal mekanlar aramak, dinlerini yaymak gibi nedenlerle kaşiflerden yararlandıkları ve onları destekledikleri bilgisi hatırlatılır. Bireysel girişimlerden ziyade devlet desteğiyle yapılan keşif faaliyetlerinin daha başarılı ve daha etkili olduğu vurgulanır. Keşifler ve Coğrafya Bilimi başlığı altında ise öncelikle coğrafi bilginin tarihsel gelişim süreci ele alınır. İlk Çağ dünyasında Yunan kolonilerinin, Büyük İskender’in, Roma İmparatorluğu’nun ve bu çağda yaşamış önemli tarihçi ve coğrafyacıların keşiflere katkılarından bahsedilir. Ardından, coğrafya biliminde keşiflerin yerine değinilir. Keşiflerin coğrafi bir olay olduğu, coğrafi çevreyi çeşitlendirdiği, coğrafi düşüncenin yeniden organize edilmesine neden olduğu ve coğrafyacılar için yeni bir dönem başlattığı gibi konular üzerinde tartışılır. İkinci bölüm, Keşifler Dönemi ana başlığını taşımaktadır. Bölümün alt başlıkları, 15. Yüzyıla Kadar Farklı Toplumlarda Keşifler, Keşifler Öncesi Avrupa, Ümit Burnu ve Hindistan Yolu’nun Keşfi, Amerika’nın Keşfi ve Dünyanın Çevresinin Dolaşılması olmak üzere beş tanedir. 15. Yüzyıla Kadar Farklı Toplumlarda Keşifler başlığı altında 15. Yüzyıldan önce dünyada keşif hareketi olarak nitelendirilebilecek faaliyetler ele alınır. İlk Çağ’da Fenikeliler ve Kartacalıların, Orta Çağ’da Çinlilerin, Hintlilerin, Vikinglerin ve Arapların yürüttüğü keşif hareketleri üzerinde durulur. Keşifler Öncesi Avrupa başlığı altında Orta Çağ Avrupası’nın 15. Yüzyıla kadar yaşadığı değişim ve dönüşümler ele alınır. Roma İmparatorluğu’nun kurulması, Feodalizmin ortaya çıkışı, Avrupa’daki bilimsel faaliyetler, Haçlı Seferleri, Moğolların Avrupa’ya etkileri gibi konular üzerinde kısaca durularak bilgiler verilir ve hatırlatmalar yapılır. Ümit Burnu ve HindistanYolu’nun Keşfi başlığı Portekizlilerin keşif faaliyetleri hakkında detaylı bilgilerin verildiği kısımdır. Kitabın temasını oluşturan esas konular buradan itibaren başlamaktadır. Gemici Henrique’nin faaliyetleri, Portekizlilerin kullandıkları gemi tipleri, Afrika’daki keşif hareketleri, İspanya ile yaşanan sorunlar ve anlaşma süreci, Kral II. Joao dönemi, Bartolomeu Dias, Fernao de Magalhaes, Vasco da Gama, Hindistan’daki mücadeleler ve kurulan ticaret kolonileri gibi konular üzerinde durulur. Ardından Portekiz’in siyasi ve ekonomik anlamda düşüşe geçme sürecine değinilir. Amerika’nın Keşfi başlığı ise İspanyolların keşif faaliyetlerinin detaylı olarak incelendiği kısımdır. Arapların İber Yarımadası’ndan çıkarıldığı Yeniden Fetih hareketi, Cristoforo Colombo, Amerigo Vespucci ve Vasco Nunez de Balboa’nın faaliyetleri, Amerika’da keşfedilen yeni topraklar ve kurulan koloniler, Hernan Cortes önderliğinde Azteklerin, Francisco Pizarro önderliğinde İnkaların yenilerek topraklarının kolonileştirilmesi bu kısımda anlatılan konulardandır. Ardından, dengelerin değişmesiyle İspanya’nın siyasi ve ekonomik anlamda düşüşe geçme sürecinden bahsedilir. Dünyanın Çevresinin Dolaşılması ise bölümün son başlığı olup burada Macellan olarak bilinen Fernao de Magalhaes’in dünya turuna kısaca değinilir.