Mısır Vilayetinde Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi - Tarihi Havadis

Mısır Vilayetinde Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/254549

19. yüzy›l ve 20. yüzy›l›n ilk çeyre¤i M›s›r’›n› ‹stanbul’dan ayr› düflünmek do¤ru de¤ildir. Afla¤›da da görece¤imiz gibi M›s›r’daki geliflmeler bir flekilde saltanat merkeziyle ba¤lant›l› olarak meydana gelmifltir. O s›rada M›s›r’›n Osmanl› Devleti’nin bir eyaleti oldu¤u göz önüne al›n›rsa bu tabii bir durumdur. Baz› araflt›rmac›lar son zamanlarda M›s›r tarihi hakk›nda yapt›klar› çeflitli çal›flmalarda, literatürde bugüne kadar hâkim olan de¤erlendirmeleri hakl› olarak sorgulamakta ve bu dönem M›s›r’›ndaki geliflmeleri farkl› bak›fl aç›lar›yla ele almaktad›rlar. Bunlardan Timothy Mitchell, M›s›r’da modernleflme ad›na yap›lanlar› bat›l›lar›n iflgal ve sömürü düzenlerinin bir parças› olarak görürken, Toledano da 19. yüzy›l ortalar›nda M›s›r’›n bir Osmanl› eyaleti oldu¤unu vurgulayarak, bu dönemdeki sosyal ve kültürel geliflmeleri bu çerçevede ele almaktad›r.4 Khaled Fahmy ise, M›s›r’daki hukuki geliflmeleri ayd›nlanmac›l›¤›n, liberalizmin, anayasac›l›¤›n ve hukuk düzeninin bir zaferiymifl gibi görenleri elefltirir.5 Burada 19. yüzy›l Osmanl› tarihine damgas›n› vuran Tanzimat ve Meflrutiyet hareketleri döneminde M›s›r’daki benzer geliflmeleri, buras›n›n Osmanl›’n›n ayr›cal›kl› eyalet (eyalet-i mümtaze) statüsünde olmas›n› göz önüne alarak, ana hatlar›yla sunmaya çal›flaca¤›z. ‹ncelememizi 19. yüzy›l›n bafl›ndan M›s›r’›n ‹ngilizler taraf›ndan iflgal edildi¤i 1882 y›l›na kadar devam eden dönemle s›n›rl› tuttuk. Zira iflgal y›llar› M›s›r’›n›n iktisadi, siyasi ve fikri tarihi, iflgal flartlar› göz önüne al›narak kaleme al›nmal›d›r. Bu da ayr› bir çal›flman›n konusu olmal›d›r.


EmoticonEmoticon