Gazâlî ve İlmi Tefsir - Tarihi Havadis

Gazâlî ve İlmi Tefsir

Gazâlî ve İlmi Tefsir



Gazâlî, Kur’an’da bilimsel verileri çıkarmaya çalışan ve bunda Kur’an’ın mucizeliğini gören tefsir/yorum anlayışının dayandırıldığı en önemli ilim adamıdır. Ancak ilmî tefsir anlayışı ve Gazâlî’nin bu konudaki görüşlerini ifade ettiği Cevahir’l-Kur’an adlı eseri ve diğer eserlerinde onun varlık, Kur’an ve yorum anlayışı yakından incelendiğinde, Gazâlî’nin bu tefsir ekolü tarafından istismar edilmiş olabileceğini düşündürmektedir. Bunun sebebi, ilmî tefsir anlayışında Kur’an’ın mucizevî yönünü ve evrenselliğini gören ilim adamlarının, Gazâlî’nin varlık, Kur’an ve yorum anlayışını görmeksizin ya da dikkate almaksızın, onu, ilmî tefsir anlayışının temel referanslarından biri olarak kabul ettikleri anlaşılmaktadır. İşte biz bu makalede Gazâlî’nin varlık, Kur’an ve yorum anlayışından hareketle, onun Kur’an’da pek çok ilimlerin bulunduğunu ifade eden görüşüyle ilmî tefsir anlayışını savunan ve onu Gazâlî’ye dayandıran ilim adamlarının aralarındaki anlayış farkını ortaya koymaya çalışacağız. Böylece, belki de bu konuda Gazâlî’nin maksadını ortaya koyarak, onun ilmî tefsir anlayışı tarafından doğru kullanılmadığının anlaşılmasına katkıda bulunmuş olabileceğiz. Bu çalışma ile söz konusu tefsir anlayışının kendisini doğrulamak için kullandığı en temel dayanaklardan biri olarak görülen Gazâlî’nin, bu konudaki gerçek yaklaşımı ortaya çıkmış ve belki de bu konuda onu referans olarak görenlerin dayanakları boşa çıkarılmış ya da en azından sorgulanmış olacaktır. Yine görüşlerini felsefî bir temele da-yandırdığı anlaşılan Gazâlî ve böyle bir nosyondan uzak olduğu anlaşılan ilmî tefsir anlayışını savunan diğer ilim adamlarının felsefî temellerinin derinliği ve yüzeyselliği konusunda bir sorgulama bu vesileyle gündeme taşınmış olacaktır. Bütün bunları gerçekleştirmek üzere, önce ilmî tefsirin tanımı, genel hatlarıyla tarihçesi, mantığı ve dayanaklarını, ardından Gazalî’nin genel hatlarıyla varlık ve Kur’an anlayışı ile Kur’an-ilim ilişkisini ortaya koymaya gayret edeceğiz. Daha sonra Gazâlî’nin bu konudaki anlayışı ile günümüzde yaygın olan ilmî tefsir anlayışı arasında bir mukayese yaparak iki yaklaşım arasındaki farkı göstermeye çalışacağız.


EmoticonEmoticon