I. DÜNYA SAVAŞI’NDA TEKE ATLI TARİHİ HAVADİS - Tarihi Havadis

I. DÜNYA SAVAŞI’NDA TEKE ATLI TARİHİ HAVADİS

I. DÜNYA SAVAŞI’NDA TEKE ATLI POLKI

tarihi Havadis
İnsanlık tarihinde I. Dünya Savaşı önemli bir olaydır. Bu savaşta Türkistanlıların ayrı bir konumu olmuştur. Türkistan halkları I. Dünya Savaşı yıllarında Rusya İmparatorluğunun işkâlı altında olması hasebiyle kendini özgü bir durumda olduğu görülebilir. Bu dönem Türkistan halklarının hayatı, düşünce yapısı başta olmak üzere değişik yönlerden etkisi altında olduğu zaman dilimidir. Aynı zamanda bu süreçte Türkistan halklarının yaşam tarzlarının değişim göstermeye başladığı söylenebilir. Buna bağlı olarak geleneksel Türk düşüncesinin modernleşmesi, bir bakıma Ruslaşmak bağlamında olacağı izlenimi uyandırılmaya çalışıldığı zaman dilimi olarak ifade edilebilir. Bu durumu tüm Türkistan halklarında görme olanağı vardır. Türkmenler diğer Türkistan halklarına bakıldığında daha az etkisi altında kalmış olduğu ayrı bir gerçektir. Türkmenlerin arasında etkisinin az olmasının sebeplerinden biri ve en önemlisi de Ruslar ile bir ortamda bulunmaktan uzak durmaya çalışmaları olduğu söylenebilir. Bundan dolayı “Teke Atlı Polkı” adlı Türkmenlerden oluşan süvari alayının I. Dünya Savaşı yıllarında konumu önemlidir. Türkmenler arasında etkin bir atlı süvari birliğinin Rusya İmparatorluğu tarafından da kendine bağlı oluşturulduğu ve aktif olarak işlev gördüğü kaynaklarda belirtilmektedir. Tarih boyunca Türkmenlerin kendine özgü savaş taktiği, özellikle de atlı savaşını yönetme sanatı bakımından dikkat çekmiştir. Bu bağlamda oluşan kahramanlıklardan kaynaklarda özellikle bahsedilmektedir. Nitekim Y. Markov 1901 tarihindeki yayınladığı “Oçerki puteşestviya po Zakavkaz’yu, Turkmenii, Buhare, Samarkandskoy, Taşkentskoy i Ferganskoy oblastyam, Kaspiyskomu moryu i Volge” adlı eserinde Türkmenler hakkında şöyle demektedir: “Türkmenler Turan’ın tüm hayatını – kanını, ruhunu kendinde muhafaza etmiştirler…” (Markov, 1901, s. 202). Ayrıca Markov, “Tekeler, aslında, bütün eski Türkmenlerin kahramanlığını daha fazla korudu” (Markov, 1901, s. 204) diye Türkmen süvarisine gönderme yaptığı söylenebilir. Aynı şekilde ‘Turan’ın tüm hayatı – kanını, ruhunu kendilerinde muhafaza eden’ Türkmenlerinin 1879-1881 yıllarında gerçekleşen Gökdepe savaşındaki gösterdiği kahramanlıklar tarih kitaplarında da yer almıştır. Grodekov N. I., Abaza K. K., Tihomirov, N. M. gibi Rus yazarların ve diğer yazarların eserlerinde de kahramanlık betimlenildiği görülebilir. Grodekov N. I. “Voyna v Turkmenii, Pokhod Skobeleva v 1980 - 1981 gg.” (“Türkmenistan’da savaş: Skobelev’in 1980 – 1981 yıllarındaki seferi”) adlı eserinde Türkmenleri “Düşman, çok mert ve namuslu idi” (Grodekov, 1983), Tihomirov N. M. “Prisoyedineniye Merva k Rossii” (Merv’in Rusya’ya ilhakı) adlı eserinde “Onların saflarından, miktarı ne olursa olsun, para için casusluk yapacak adam bulmak imkânsızdı. Onlar, milletlerine sadık kimselerdi